Omgevingsvergunning geweigerd wegens strijd met het bestemmingsplan
Omgevingsvergunning geweigerd wegens strijd met het bestemmingsplan? Dan heeft de gemeente vaak het laatste woord, zo blijkt uit een uitspraak van de Raad van State. Een eigenaar van een bootoverkapping vocht de weigering aan tot de hoogste bestuursrechter, maar kreeg geen gelijk. De gemeente mocht de vergunning weigeren omdat het bouwwerk niet paste in het bestemmingsplan, en de rechter mag dat keuze niet zomaar overdoen.
Wat er speelde
Een inwoner van Rotterdam had op een eilandje bij een plas een bootoverkapping gebouwd. Een bootoverkapping is een dak boven een aanlegplek voor een boot, zonder wanden. Het bouwwerk stond er al, en de eigenaar vroeg achteraf een omgevingsvergunning aan om het te legaliseren. Legaliseren betekent: alsnog officieel toestemming krijgen voor iets dat er al staat.
De gemeente, in dit geval het college van burgemeester en wethouders, weigerde die vergunning. Volgens de gemeente paste de overkapping niet in het bestemmingsplan. Een bestemmingsplan beschrijft per stuk grond wat daar mag staan en gebeuren. De overkapping stond deels op grond met de bestemming voor recreatie en deels op grond met de bestemming voor water. Op die waterbestemming zijn alleen bepaalde bouwwerken toegestaan, zoals aanlegsteigers en beschoeiingen. Een bootoverkapping of botenloods staat niet in dat rijtje.
Waarom de gemeente nee mocht zeggen
De eigenaar voerde meerdere argumenten aan. Hij vond dat zijn overkapping eigenlijk een aanlegsteiger met een geintegreerd dak was, en dat zo'n steiger onder een oude uitzonderingsregel viel voor steigers die er al in 2008 stonden. De Raad van State ging daar niet in mee. Volgens de hoogste bestuursrechter zijn de aanlegsteiger en de overkapping twee aparte dingen, ook al zijn ze tegelijk aangelegd. De overkapping zelf valt dus niet onder die uitzondering.
Ook het argument dat de waterbestemming geen uitdrukkelijk verbod op botenloodsen bevat, hielp niet. De planregels sommen precies op wat er wel mag, en wat er niet in die lijst staat, is automatisch verboden. Geen verbod betekent dus niet automatisch toegestaan.
Mag de gemeente afwijken van het plan?
Een gemeente kan in principe afwijken van het bestemmingsplan en toch een vergunning geven. Maar daar is ze niet toe verplicht. De Raad van State legt uit dat de gemeente hierbij beleidsruimte heeft. Dat betekent dat de gemeente zelf de betrokken belangen mag afwegen en mag besluiten om geen medewerking te verlenen.
De rechter toetst zo'n besluit terughoudend. De bestuursrechter beoordeelt niet zelf of de overkapping past binnen een goede ruimtelijke ordening. Hij kijkt alleen of het besluit in overeenstemming is met het recht, en of de nadelige gevolgen voor de eigenaar niet onevenredig zwaar zijn tegenover het doel dat de gemeente wil bereiken.
De gemeente had haar weigering onderbouwd met een beeldkwaliteitplan voor de botenhuizen aan de plassen. Doel daarvan is het natuurlijke beeld en het vrije doorzicht over het water te beschermen. De gemeente toetste de overkapping aan zes mogelijke strijdigheden en stelde vast dat het bouwwerk er vier had. Daarmee kwam het volgens de gemeente niet voor legalisatie in aanmerking. De eigenaar wees er nog op dat een foto van zijn overkapping als voorbeeld in dat beeldkwaliteitplan stond, maar dat maakte volgens de rechter niet dat aan alle eisen was voldaan.
Het beroep op gelijke gevallen
De eigenaar deed ook een beroep op het gelijkheidsbeginsel. Dat houdt in dat de overheid gelijke gevallen gelijk moet behandelen. Hij wees op een ander botenhuis in de buurt dat wel was toegestaan. De Raad van State oordeelde dat het geen gelijke gevallen waren. Dat andere botenhuis stond er al toen het bestemmingsplan ter inzage lag en viel daardoor onder een eigen uitzonderingsregel. De overkapping van de eigenaar viel daar niet onder. Zonder gelijke gevallen gaat een beroep op het gelijkheidsbeginsel niet op.
Wat deze zaak laat zien
De hoger beroepen werden ongegrond verklaard en de eerdere uitspraak bleef in stand. De vergunning blijft dus geweigerd. Wat deze zaak goed laat zien, is hoeveel ruimte een gemeente heeft als een bouwwerk niet in het bestemmingsplan past. Als er ook maar een strijdigheid met het plan is, mag de gemeente de vergunning op die grond alleen al weigeren. De overige bezwaren hoeven dan niet eens meer te worden besproken.
Voor wie iets wil (ver)bouwen is de les dat het bestemmingsplan leidend is. Achteraf legaliseren is geen recht: de gemeente weegt zelf af of ze wil afwijken, en de rechter gaat daar niet voor op de stoel van de gemeente zitten. Wie zekerheid wil, kijkt dus het beste vooraf goed wat er op een stuk grond mag.
Dit artikel is een journalistieke uitleg van een uitspraak en geen juridisch advies. Heb je zelf met een geweigerde vergunning te maken, dan is het verstandig een advocaat of jurist te raadplegen die naar jouw situatie kijkt.